Sztuczna inteligencja może mieć istotny wpływ na gotowość operacyjną sił zbrojnych nie tylko na polu walki, ale także w obszarze utrzymania sprzętu, logistyki oraz przemysłowej bazy obronnej. Predykcyjne utrzymanie jest jednym z obszarów, w których AI już dziś może przynosić wymierne korzyści, natomiast doświadczenia z wojny na Ukrainie pokazują znaczenie odpornych łańcuchów dostaw oraz zdolności do szybkiego zwiększania produkcji na potrzeby obronności. AI może również pomóc w optymalizacji obsługi technicznej lotnictwa, jednak procesy podlegające certyfikacji nadal będą wymagały udziału człowieka – powiedział w rozmowie z ISBtech przeprowadzonej podczas konferencji IFS Unleashed Chris Morton, odpowiedzialny w IFS za AI w sektorze lotniczym i obronnym, mający za sobą ponad 20 lat służby wojskowej.
Twierdzi Pan, że AI stanie się kluczowym elementem gotowości operacyjnej wojska. W jakich obszarach przemysłowa sztuczna inteligencja jest już dziś w stanie przynosić siłom zbrojnym wymierne rezultaty, zamiast jedynie obiecywać przyszłe korzyści?
Z perspektywy IFS uważam, że najlepszym i najbardziej bezpośrednim obszarem, w którym sztuczna inteligencja może już dziś zapewnić realne możliwości, jest predykcyjne utrzymanie sprzętu.
Mówimy o utrzymywaniu gotowości operacyjnej, a możliwość wykorzystania algorytmów AI do predykcyjnego utrzymania, które potrafią rzeczywiście przewidywać, kiedy dojdzie do awarii, jest obszarem, w którym sztuczna inteligencja może przynieść realne korzyści.
W przypadku obecnych konfliktów uwagę mediów przyciąga zazwyczaj to, co dzieje się na samym ostrzu włóczni – bezpośrednio na polu walki. To oczywiście ma miejsce i nadal będzie miało miejsce, ale IFS nie działa w tym obszarze.
Działamy natomiast tam, gdzie AI przenika do innych elementów operacji wojskowych – takich jak logistyka czy predykcyjne utrzymanie. Być może nie jest to równie fascynujące i niekoniecznie trafia na pierwsze strony gazet, ale moim zdaniem właśnie tam sztuczna inteligencja może naprawdę wpłynąć na gotowość operacyjną.
Czy zatem logistyka może ostatecznie okazać się jednym z najważniejszych zastosowań AI?
Zdecydowanie. Kiedy służyłem w wojsku, nie zajmowałem się logistyką, lecz działaniami operacyjnymi. Ale od ludzi odpowiedzialnych za logistykę stale słyszy się, że utrzymanie sprzętu napędza operacje, a logistyka umożliwia ich prowadzenie. Dlatego uważam, że jest to tak dobre pole do zastosowania AI. Rozpoczęcie od tych obszarów może w wielu przypadkach ograniczyć ryzyko operacyjne i pozwolić osiągać wymierne rezultaty.
Jak dużą autonomię mogą realistycznie uzyskać agenci AI w obsłudze technicznej samolotów wojskowych i logistyce? Jakie decyzje mogą podejmować samodzielnie, a które muszą pozostać pod kontrolą człowieka?
Jest to szczególnie istotna kwestia w lotnictwie i przemyśle lotniczym ze względu na specyfikę tej branży. Wszystko musi podlegać certyfikacji.
W wielu przypadkach sam przebieg procesu jest częścią wymogów audytowych, które mają zapewnić, że dany komponent lub samolot jest zdatny do lotu. Nie można po prostu pominąć określonych etapów. Dlatego człowiek musi pozostać częścią procesu, szczególnie gdy mówimy o krytycznych procedurach związanych z faktyczną naprawą samolotu.
Istnieje jednak jeszcze jeden element obsługi technicznej lotnictwa, który czasami jest pomijany – planowanie prac serwisowych. Optymalizacja planowania obsługi przed rozpoczęciem samych prac jest obszarem, w którym mamy możliwość zastosowania sztucznej inteligencji. AI może pomóc określić właściwy harmonogram oraz sposób zaplanowania działań serwisowych. Uważam, że właśnie tutaj operacje lotnicze i obsługa techniczna mogą naprawdę wykorzystać potencjał AI.
Sztuczną inteligencję można również wykorzystać do wspierania ludzi, którzy faktycznie wykonują prace techniczne przy sprzęcie, ale ostatecznie to personel obsługi nadal musi certyfikować samolot. To rozróżnienie jest bardzo istotne.
Pisał Pan o tzw. expeditionary manufacturing – produkcji prowadzonej bliżej miejsca operacji wojskowych. Czy połączenie utrzymania predykcyjnego opartego na AI z produkcją addytywną może fundamentalnie zmienić sposób, w jaki siły NATO utrzymują sprzęt podczas konfliktu?
Pisałem i mówiłem o produkcji ekspedycyjnej, ale nie posunąłbym się do stwierdzenia, że fundamentalnie zmieni ona sposób prowadzenia operacji przez NATO. Powiedziałbym raczej, że jeżeli NATO zdecyduje się lub będzie zmuszone działać w sposób ekspedycyjny, technologie te zapewnią dowódcom dodatkowe możliwości.
Obecnie, jeżeli podczas działania w trudnym, pozbawionym odpowiedniej infrastruktury środowisku potrzebna jest część zamienna, trzeba dostarczyć ją samolotem, statkiem albo drogą lądową. Może to trwać bardzo długo.
W najbliższym okresie produkcja ekspedycyjna będzie, moim zdaniem, dotyczyć przede wszystkim części, które nie są wysoce zaawansowane technicznie i nie wymagają spełnienia bardzo rygorystycznych norm zgodności, charakterystycznych na przykład dla krytycznych komponentów lotniczych.
Na pierwszej linii potrzebnych jest jednak wiele innych elementów, które mimo to mają kluczowe znaczenie. Jeśli można je produkować lokalnie, pozwala to uniknąć krytycznych niedoborów i bardzo szybko dostarczyć potrzebne części.
Uważam, że ostatecznie nadejdzie dzień, w którym certyfikowane części będą powstawały w ramach produkcji ekspedycyjnej z wykorzystaniem druku 3D i podobnych technologii. W krótkim terminie musimy jednak najpierw udowodnić, że taki model jest skuteczny i rzeczywiście działa. Chodzi przede wszystkim o zapewnienie dowódcom dodatkowych możliwości działania.
Nie będziemy w ten sposób produkować wszystkiego. Absolutnie nie. Nadal będziemy chcieli, aby większość części powstawała w kraju. Jeżeli jednak nagle pojawi się krytyczny niedobór określonego komponentu albo okaże się, że jakaś część jest niedostępna, produkcja ekspedycyjna może mieć ogromne znaczenie i pozwolić na kontynuowanie operacji wojskowych. Właśnie w tym obszarze może ona, moim zdaniem, zmienić sposób działania NATO.
Organizacje wojskowe pracują z informacjami niejawnymi i podlegają bardzo rygorystycznym wymogom bezpieczeństwa. W jaki sposób IFS może wdrażać zaawansowane rozwiązania AI w środowiskach odłączonych od sieci lub podlegających daleko idącym ograniczeniom, nie naruszając suwerenności i bezpieczeństwa danych?
Wszyscy próbują obecnie rozwiązać te problemy związane ze sztuczną inteligencją. Powiedziałbym jednak, że nasze podejście zaczyna się od sposobu, w jaki traktujemy technologię w ogóle. Rozumiemy kwestie suwerenności i bezpieczeństwa danych, a nasze oprogramowanie zostało już wdrożone w środowiskach wymagających bezpiecznych i suwerennych rozwiązań. Rozumiemy więc związane z tym wymagania.
W miarę rozwijania kolejnych możliwości sztucznej inteligencji będziemy stosować wobec AI te same ogólne ramy cyberbezpieczeństwa i suwerenności. Mamy pełną świadomość, że sztuczna inteligencja nie może po prostu uzyskiwać dostępu do zasobów czy informacji, do których nie powinna mieć dostępu. To jest niedopuszczalne.
Nasze podejście polega więc na zastosowaniu tych samych ram, których używamy w przypadku innych technologii informatycznych, oraz zapewnieniu, że AI nie będzie pod tym względem traktowana inaczej. Nadal musi spełniać wymogi cyberbezpieczeństwa. Nadal musi spełniać wymagania dotyczące suwerenności. Jeżeli człowiek nie ma prawa czegoś zrobić, AI również nie powinna mieć prawa tego zrobić.
Wojna w Ukrainie jest szczególnie istotna z perspektywy Europy Środkowo-Wschodniej. Jakie doświadczenia z pola walki mają największe znaczenie dla rozwoju przemysłowej AI i w jaki sposób mogą wpłynąć na modernizację polskiego przemysłu obronnego oraz logistyki wojskowej?
Duża część informacji, które docierają do nas z Ukrainy, dotyczy bezpośrednio pola walki i – jak już wspomniałem – nie jest to obszar, w którym działa IFS.
Jedną z lekcji płynących z Ukrainy jest jednak to, że logistyka i zdolność do długotrwałego podtrzymywania operacji mają absolutnie kluczowe znaczenie. Sztuczna inteligencja daje nam realną możliwość poprawy tych obszarów w sposób, jakiego wcześniej nie obserwowaliśmy.
Jest jeszcze jedna ważna lekcja dotycząca sposobu, w jaki tradycyjnie produkujemy sprzęt wojskowy i amunicję. Weźmy za przykład pociski artyleryjskie kalibru 155 mm. Zakładaliśmy, że istniejące zapasy będą wystarczające. Tempo rozwoju wydarzeń w Ukrainie pokazało jednak, że te zapasy po prostu nie były wystarczające. Jednocześnie niezwykle trudno jest szybko zwiększyć produkcję, jeżeli nie dysponuje się odpowiednią bazą przemysłową.
Kluczowy staje się więc czas dostawy. Kiedy zwróciliśmy się do przemysłowej bazy obronnej, aby uzupełnić niedobory amunicji, okazało się, że bardzo trudno jest nadążyć za zapotrzebowaniem. Zużycie pocisków kalibru 155 mm w Ukrainie było większe niż nasze zdolności produkcyjne.
Oznacza to, że nie powinniśmy myśleć o AI wyłącznie w kontekście tego, co dzieje się na polu walki.
Powinniśmy również patrzeć na przemysłową bazę obronną i zastanawiać się, w jaki sposób sztuczna inteligencja może zostać wykorzystana do przyspieszenia dostarczania kluczowych zdolności na pole walki. To jedna z lekcji, które wyciągnęliśmy.
Jeżeli spojrzymy konkretnie na Polskę, zdolność krajowej bazy przemysłowej do szybkiego dostarczania potrzebnych rozwiązań i reagowania na konflikt jest sama w sobie istotnym elementem odstraszania. Zdolność do produkowania i dostarczania potrzebnych zdolności żołnierzom jest elementem odstraszania.
Spędził Pan niemal 21 lat w US Army. Jak to doświadczenie wojskowe wpływa obecnie na Pana pracę w IFS?
Byłem w armii przez niemal 21 lat, więc jest to znacząca część mojego życia. Oczywiście ma to duży wpływ na sposób, w jaki myślę o różnych kwestiach.
To, co staram się wnosić do IFS – przy czym IFS już ma niezwykle doświadczonych ludzi, więc tak naprawdę po prostu dołączam do tego grona – to zdolność pomagania nam w myśleniu tak, jak myślą nasi klienci.
W wielu przypadkach sam byłem klientem naszych klientów. Często zdarza się, że odwiedzam któregoś z naszych klientów i mogę powiedzieć: „Tak, znam ten produkt, ponieważ go używałem. Sprawdzał się świetnie”.
Mam więc pewien osobisty interes w tym, aby te firmy odnosiły sukcesy, ponieważ jako żołnierz byłem osobą, która otrzymywała i wykorzystywała ich produkty.
Wnoszenie tego kontekstu do IFS pomaga nam lepiej rozumieć naszych klientów. A jeśli nie rozumiesz swoich klientów, to coś fundamentalnie ci umyka. Jak można być świetnym partnerem, jeśli tak naprawdę się ich nie rozumie?
IFS już dziś ma wielu ludzi, którzy doskonale rozumieją sektory lotniczy i obronny. Jestem kolejnym członkiem tego zespołu, który może pomóc pogłębić to zrozumienie.
Czy Pana doświadczenie wojskowe wpływa również na sposób, w jaki podchodzi Pan do przywództwa?
Zdecydowanie. Niedawno miałem możliwość objęcia stanowiska kierowniczego, a dzięki doświadczeniu wojskowemu miałem już wcześniej wiele doświadczeń związanych z przywództwem.
Mam nadzieję, że mogę wykorzystać część lekcji, których nauczyłem się przez te wszystkie lata, i pomóc ludziom, z którymi pracuję na co dzień, stawać się najlepszymi wersjami samych siebie, jednocześnie przyczyniając się do sukcesu IFS.
Czy uważa Pan, że firmy takie jak IFS – lub szerzej korporacje – mogłyby skorzystać na bardziej wojskowym stylu zarządzania, na przykład większej dyscyplinie?
Uważam, że są to dwa różne środowiska i nie ma nic złego w tym, że się różnią. Częścią przywództwa jest umiejętność dostosowania się do środowiska, w którym się działa, a IFS jest zupełnie innym środowiskiem niż organizacja wojskowa.
Zdecydowanie uważam, że świat korporacyjny może wyciągnąć pewne lekcje z wojska. Odwróciłbym jednak również to stwierdzenie: wojsko może się czegoś nauczyć od świata korporacyjnego.
Wojsko wykonuje pewne rzeczy niezwykle dobrze. Jesteśmy punktualni. Jesteśmy niezwykle dobrzy w planowaniu. Istnieje silny element dyscypliny. Każda organizacja chciałaby mieć dobrą organizację, planowanie i myślenie strategiczne, a wojsko jest w tych obszarach bardzo dobre.
Świat korporacyjny jest natomiast bardzo dobry w innych dziedzinach. Jest dobry w innowacjach. Potrafi działać szybko. Dobrze radzi sobie z łączeniem różnorodnych pomysłów i współpracą. Wojsko również mogłoby wykorzystać część tych doświadczeń.
Dlatego zamiast twierdzić, że jeden model powinien zostać zastosowany w drugim środowisku, uważam, że oba światy mogą się od siebie wzajemnie uczyć.
