Nie istnieje jeden skuteczny model regulacji hazardu online. Europejski krajobraz
nieustannie ewoluuje, kształtowany przez odmienne podejścia regulacyjne,
zmieniające się priorytety polityczne oraz rosnącą uwagę opinii publicznej. W całej Europie rynki, które borykały się z trudnościami, wykazują rozpoznawalne wzorce mogące stanowić cenną lekcję dla każdego regulatora gotowego im się przyjrzeć, wskazuje w komentarzu eksperckim Charmaine Hogan, Global Head of Government Relations, Playtech.
Wnikliwa analiza sukcesów oraz napięć strukturalnych innych jurysdykcji pozwala dostrzec, że Polska jest w wyjątkowo korzystnym położeniu – może obserwować, co zadziałało, a co zawiodło gdzie indziej, i wyciągać z tego wartościowe wnioski dla swojego rynku.
Polska należy do nielicznej grupy europejskich rynków, które zezwalają na funkcjonowanie kasyna online, zakazując jednocześnie jego reklamy. Cel tej regulacji – ograniczenie ekspozycji konsumentów na treści hazardowe – jest w pełni zrozumiały. Jej efekt działa jednak często wbrew zamierzeniom. Gracze szukający kasyn online robią to niezależnie od tego, czy legalna opcja jest dla nich widoczna. Nieregulowane platformy nie podlegają żadnym ograniczeniom i reklamują się swobodnie w mediach społecznościowych czy serwisach streamingowych. W rezultacie jedyny legalny i licencjonowany operator – Total Casino – pozostaje niewidoczny dla szerszej publiczności.
Godny uwagi przykład stanowi Holandia. Pomimo stworzenia dobrze uregulowanego rynku w 2021 roku nielegalny sektor znacznie się rozrósł – częściowo dlatego, że ograniczenia reklamowe utrudniły licencjonowanym operatorom utrzymanie świadomości konsumentów. To oczywiście nie jedyna przyczyna, jednak faktem pozostaje, że legalni operatorzy, podobnie jak w Polsce, konkurują tam z nielegalną ofertą. Szwecja, Dania i Hiszpania poradziły sobie z tym wyzwaniem inaczej: rygorystyczne przepisy reklamowe, obejmujące zakaz kierowania przekazu do nieletnich, obowiązkowe komunikaty o odpowiedzialnej grze oraz ograniczenia godzinowe, pozwoliły legalnym operatorom, w różnym stopniu, skutecznie konkurować przy jednoczesnym zachowaniu istotnej ochrony konsumentów. Dowody wskazują, że widoczność i odpowiedzialność mogą, a nawet powinny, współistnieć.
Odrębnym wyzwaniem jest rola nieposiadających licencji afiliantów i streamerów kasynowych, którzy promują platformy offshore wśród licznej publiczności bez żadnego nadzoru regulacyjnego. Rozwiązanie tego problemu wymaga nie tylko egzekwowania przepisów wobec samych platform, ale i szerszych ram egzekucyjnych obejmujących pośredników generujących dla nich ruch – podejście, które kilku europejskich regulatorów aktywnie wdraża.
Struktura podatkowa a zachęty dla konsumentów
Polska pozostaje jednym z nielicznych europejskich rynków stosujących 12-procentowy podatek od obrotu do zakładów sportowych online, zamiast podatku od przychodu brutto operatora (GGR). Podatek od obrotu obowiązuje niezależnie od rentowności operatora, co znacząco ogranicza możliwość oferowania konkurencyjnych kursów, bonusów czy programów lojalnościowych. To właśnie te narzędzia umożliwiają licencjonowanym operatorom przyciąganie graczy. Większość europejskich rynków odeszła od modeli opartych na obrocie właśnie z powodu tej strukturalnej wady.
Opodatkowanie wygranych graczy pogłębia to wyzwanie. Większość europejskich jurysdykcji nie opodatkowuje graczy bezpośrednio, uznając, że taka praktyka stwarza oczywistą zachętę do korzystania z platform, gdzie podatek ten nie istnieje. Porównywarki zakładów i fora graczy dokumentują te różnice w czasie rzeczywistym, a informacje są łatwo dostępne dla każdego zainteresowanego.
Doświadczenie Niemiec, gdzie połączenie podatku od obrotu, limitów stawek i ograniczeń depozytów doprowadziło do wymiernego spadku przychodów regulowanego rynku oraz wycofania się szeregu operatorów, stanowi wartościowy punkt odniesienia. Niezmiennym efektem ubocznym systemów, które czynią legalną grę strukturalnie mniej atrakcyjną, jest wzrost niezarejestrowanego obrotu, który z kolei ogranicza zarówno ochronę konsumentów, jak i wpływy podatkowe.
Zdolności egzekucyjne i ochrona graczy
Dobrze zaprojektowane regulacje wymagają równie dobrze wyposażonego aparatu egzekucyjnego. Regulatorzy tacy jak brytyjska UKGC, holenderska KSA i szwedzka Spelinspektionen łączą głęboką wiedzę techniczną z realnymi uprawnieniami egzekucyjnymi wobec platform, procesorów płatności i dostawców infrastruktury. Kluczowe pytanie dla Polski brzmi: czy obecna architektura instytucjonalna jest wystarczająco przygotowana do tego rodzaju nadzoru i czy regulator dysponuje wiarygodnymi danymi na temat wskaźnika kanalizacji, czyli odsetka całkowitego obrotu hazardowego realizowanego z licencjonowanymi operatorami?
Bez tego punktu odniesienia trudno ocenić skuteczność jakichkolwiek działań regulacyjnych lub wskazać, gdzie wysiłek egzekucyjny jest najbardziej potrzebny. Narzędzia ochrony graczy są równie istotną częścią tego równania, a technologia znacząco poszerzyła dostępne możliwości. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, analizujące zachowania graczy w czasie rzeczywistym, wykrywające wzorce świadczące o problemowym hazardzie i umożliwiające wczesną interwencję, są dziś standardem na dobrze funkcjonujących rynkach regulowanych. Limity depozytów, kontrola sesji i mechanizmy samowykluczenia dopełniają ten obraz. Nie są to opcjonalne funkcje – stanowią element infrastruktury odróżniającej legalne środowisko od nieregulowanej alternatywy.
Szansa dla Polski
Polska może wzmocnić swoje ramy regulacyjne poprzez ukierunkowane, oparte na dowodach korekty. Przejście na opodatkowanie od GGR i zniesienie podatku od wygranych graczy wpisałoby się w europejskie standardy i mogłoby znacząco poprawić konkurencyjność legalnego rynku. Dopuszczenie kontrolowanej reklamy, opartej na rygorystycznym kodeksie praktyk ograniczającym jej atrakcyjność dla nieletnich, określającym zasady jej emisji i wymagającym przekazów o odpowiedzialnej grze, pozwoliłoby Total Casino konkurować na równych zasadach z nielicencjonowanymi platformami, kierując jednocześnie graczy do gier kasynowych, które lubią, w chronionym środowisku.
Wprowadzenie wiarygodnego pomiaru wskaźnika kanalizacji zapewniłoby regulatorowi miarodajny punkt odniesienia do oceny czy reformy osiągają zakładane cele i do reagowania na pojawiające się wyzwania. Żadna z tych zmian nie musi zachodzić jednocześnie ani w pośpiechu. Wyważone, sekwencyjne podejście, oparte na danych i stałym dialogu z interesariuszami, jest najbardziej zrównoważoną ścieżką naprzód.
Jasne zasady, lokalne zastosowanie
Żaden model regulacyjny nie gwarantuje sukcesu, z europejskich doświadczeń wyłaniają się jednak jasne wnioski – polityka oparta na dowodach, zrównoważone opodatkowanie umożliwiające konkurencyjność, proporcjonalna regulacja unikająca nadmiernych restrykcji, skuteczne egzekwowanie przepisów wobec nielegalnych operatorów oraz solidna minimalizacja szkód od samego początku. Polska posiada przewagę, jaką jest obserwacja zarówno sukcesów, jak i porażek innych regulowanych rynków. Szansa polega na wykorzystaniu tej wiedzy do stworzenia ram dopasowanych do polskiego kontekstu – chroniących konsumentów, generujących odpowiednie wpływy budżetowe i skutecznie kierujących graczy do legalnych, regulowanych operatorów.
O Playtech
Założony w 1999 roku i notowany na Głównym Rynku Londyńskiej Giełdy Papierów Wartościowych, Playtech jest wiodącym globalnym dostawcą technologii B2B dla branży gier oraz zakładów online. Firma zatrudnia ponad 7400 osób w 20 krajach i działa w ponad 50 regulowanych jurysdykcjach na całym świecie. Playtech dostarcza operatorom pełne, autorskie rozwiązania, w tym platformę, treści i usługi, umożliwiając klientom dostarczanie innowacyjnych i bezpiecznych doświadczeń dla graczy. W Polsce Playtech jest strategicznym partnerem technologicznym Totalizatora Sportowego, dostarczając kompleksowe rozwiązania dla jedynego legalnego kasyna internetowego w kraju – Total Casino.
