Zwarta zabudowa i wykorzystanie przestrzeni w pionie w zautomatyzowanych magazynach mogą jednocześnie ograniczyć emisje CO₂, zużycie energii oraz zapotrzebowanie na grunty – pod warunkiem, że technologia służy zmniejszeniu powierzchni obiektu, a nie wyłącznie zwiększeniu jego pojemności. Takie wnioski płyną z dwóch badań przeprowadzonych pod kierownictwem francuskiej agencji ochrony środowiska ADEME oraz firmy doradczej Argon & Co, przy udziale firmy Exotec.
Raporty dotyczące zrównoważonego rozwoju często koncentrują się na transporcie, opakowaniach i podróżach służbowych. Tymczasem jednym z największych źródeł wpływu działalności firmy logistycznej na środowisko jest sam budynek magazynowy. To właśnie w nim kryje się również jedna z najczęściej pomijanych możliwości ograniczenia śladu węglowego.
Pierwsze badanie zostało przeprowadzone wspólnie z ADEME, francuską państwową agencją ds. transformacji ekologicznej, w formie analizy cyklu życia. Drugie zrealizowano we współpracy z globalną firmą doradczą Argon & Co, która porównała pięć różnych technologii kompletacji zamówień w wielu scenariuszach. Oba badania prowadzą do tego samego kluczowego wniosku: o efektywności środowiskowej budynku decydują przede wszystkim dwa czynniki – sam budynek oraz jego zużycie energii. Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia obu tych elementów jest zwiększenie kompaktowości obiektu.
Mniejszy i bardziej zwarty magazyn wymaga mniej materiałów budowlanych, zajmuje mniej terenu i ma mniejszą kubaturę do ogrzania. To właśnie tutaj kryją się największe korzyści dla środowiska. Ogrzewanie odpowiada za większość zużycia energii w magazynie, dlatego możliwość budowania w górę zamiast wszerz znacząco zmniejsza ślad środowiskowy – mówi Andreas Stöckl, Sales Director Exotec w Europie.
Badanie Argon & Co pokazuje, dlaczego tak się dzieje. Zautomatyzowany system umożliwia gęstsze składowanie towarów oraz wykorzystanie większej wysokości, dzięki czemu magazyn może być nawet o około 40 proc. mniejszy niż obiekt obsługiwany ręcznie. Mniejszy budynek wymaga mniej materiałów konstrukcyjnych i mniejszej przestrzeni do ogrzania, a ogrzewanie stanowi największą pozycję w zużyciu energii przez magazyn. Roboty zużywają wprawdzie więcej energii elektrycznej niż urządzenia wykorzystywane w procesach manualnych, jednak oszczędności wynikające z mniejszego zapotrzebowania na materiały budowlane i ogrzewanie z nawiązką to rekompensują. W niektórych scenariuszach analizowanych w badaniu całkowite emisje CO₂ spadają nawet o 25 proc.
Badania wskazują jednak także na istotny niuans. Zarządzający magazynem rzadko wychodzi od samej dostępnej powierzchni. Punktem wyjścia jest zazwyczaj określony poziom wydajności: ile towaru trzeba przechowywać i jak szybko musi on opuszczać magazyn.
Kluczowe pytanie brzmi więc, jaki jest koszt osiągnięcia tej wydajności – zarówno finansowy, jak i pod względem emisji CO₂. I właśnie tutaj automatyzacja może zrobić różnicę. Dzięki gęstszemu składowaniu oraz wykorzystaniu wysokości tę samą pojemność można uzyskać na znacznie mniejszej powierzchni. Pozwala to firmom uniknąć rozbudowy magazynu lub przeprowadzki do większego obiektu, a tym samym emisji związanych z taką inwestycją.
To aspekt, który często umyka w dyskusjach. Automatyzacja nie polega na zmniejszaniu powierzchni magazynu dla samego jej zmniejszenia, ale na maksymalnym wykorzystaniu każdego metra kwadratowego, którym już dysponujemy. Dzięki temu firma może się rozwijać bez konieczności budowy nowego obiektu – i właśnie tutaj pojawia się największa korzyść dla środowiska – wskazuje Andreas Stöckl.
Niezależnie od opisanych badań Exotec pracuje również nad ograniczeniem śladu węglowego własnych produktów. Przejście na zieloną stal, produkowaną nawet w 80 proc. ze złomu w elektrycznych piecach łukowych, może zmniejszyć ślad węglowy standardowego systemu nawet o 30 proc. Odpowiada to ponad 600 tonom ekwiwalentu CO₂ na każdy sprzedany system. Od lipca 2025 roku firma uwzględnia również dane dotyczące emisji CO₂ w każdej ofercie, dzięki czemu klienci mogą brać pod uwagę wpływ na klimat już na etapie procesu zakupowego.
Szwedzkie firmy muszą spełniać coraz bardziej rygorystyczne wymagania w zakresie zrównoważonego rozwoju i chcą podejmować decyzje zarówno na podstawie ceny, jak i wpływu na klimat. Oznacza to, że jako dostawcy musimy przedstawiać konkretne dane w jasny i przejrzysty sposób – zaznacza Stöckl.
Koncepcja zwartego, pionowego magazynu jest już realizowana w ramach projektu prowadzonego obecnie w Szwecji. Sieć sklepów sportowych Stadium inwestuje 300 mln SEK w nowe centrum logistyczne w Norrköping, wyposażone w system Skypod firmy Exotec oraz ponad 240 autonomicznych robotów poruszających się w trzech wymiarach na wysokości sięgającej dwunastu metrów. Obiekt ma uzyskać certyfikat BREEAM na poziomie Excellent, a na jego dachu zostanie zainstalowana instalacja fotowoltaiczna. Jest to pierwsze wdrożenie Exotec w Szwecji, a uruchomienie obiektu planowane jest na 2028 rok.
