Polski system elektroenergetyczny przechodzi największą transformację od kilkudziesięciu lat. Równolegle rozwijają się odnawialne źródła energii, modernizowana jest infrastruktura przesyłowa, a gospodarka zgłasza zapotrzebowanie na kolejne moce przyłączeniowe. Z perspektywy branży największym wyzwaniem nie jest jednak pojedyncza inwestycja, lecz prowadzenie wielu wzajemnie powiązanych zmian w tym samym czasie.
Skala prowadzonych obecnie inwestycji sprawia, że polska elektroenergetyka musi jednocześnie odpowiadać na kilka fundamentalnych wyzwań. Dotyczą one nie tylko rozwoju nowych źródeł energii, ale również przebudowy sieci, zapewnienia stabilności całego systemu, rozwoju kompetencji oraz przygotowania infrastruktury na potrzeby nowych odbiorców energii. Powodzenie tej transformacji będzie zależało od tego, czy wszystkie te elementy uda się rozwijać równolegle.
Transformacja energetyczna nie może być prowadzona metodą prób i błędów. W elektroenergetyce każda zmiana musi być wdrażana w taki sposób, aby w żadnym momencie nie pogorszyć bezpieczeństwa dostaw energii. To oznacza, że tempo zmian zawsze będzie musiało być podporządkowane stabilności całego systemu, nawet jeśli z zewnątrz może się wydawać, że niektóre inwestycje mogłyby postępować szybciej – mówi Leszek Goli, prezes zarządu SPIE Energy Poland.
Wyzwanie 1. Przebudowa sieci z uwzględnieniem nowych kierunków przepływu energii
Jeszcze kilka lat temu krajowy system elektroenergetyczny bazował głównie na dużych elektrowniach konwencjonalnych, zlokalizowanych stosunkowo blisko największych odbiorców energii. Obecnie coraz większa część mocy powstaje na północy kraju, przede wszystkim w związku z rozwojem odnawialnych źródeł energii, zwłaszcza morskich farm wiatrowych. Dlatego zachodzi konieczność przystosowania sieci do nowych kierunków przepływu energii, budowy nowych stacji elektroenergetycznych oraz modernizacji istniejącej infrastruktury. Skala inwestycji realizowanych przez operatora systemu przesyłowego, jakim są Polskie Sieci Elektroenergetyczne, jest bezpośrednią odpowiedzią na tę zmianę i będzie rosła wraz z kolejnymi projektami przyłączeniowymi.
Wyzwanie 2. Utrzymanie stabilności systemu przy rosnącym udziale OZE
Rozwój odnawialnych źródeł energii wpływa nie tylko na zwiększanie ich udziału w krajowym miksie energetycznym, ale również na zmianę sposobu funkcjonowania całego systemu elektroenergetycznego. Coraz większa część energii pochodzi ze źródeł pracujących w odmienny sposób niż klasyczne elektrownie konwencjonalne, co stawia przed operatorami nowe wymagania związane z utrzymaniem stabilności sieci. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje magazynowanie energii w okresach niskiej produkcji z OZE, zwłaszcza podczas zimowych dni, gdy jednocześnie nie wieje i występuje niewielkie nasłonecznienie. To właśnie dlatego rozwój nowych technologii musi iść w parze z zapewnieniem bezpieczeństwa pracy całego systemu.
Wyzwanie 3. Nadążenie z rozbudową infrastruktury
Nowe farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii, centra danych czy kolejne zakłady przemysłowe mają wspólny mianownik – wszystkie wymagają przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Tym samym powodują konieczność prowadzenia równolegle wielu dużych projektów infrastrukturalnych oraz przygotowania sieci na coraz większą liczbę nowych odbiorców i źródeł energii. Z punktu widzenia branży wykonawczej nie są to odrębne przedsięwzięcia, lecz elementy jednej, bardzo szerokiej fali inwestycji. Im szybciej rozwija się gospodarka i postępuje transformacja energetyczna, tym większego tempa wymaga rozbudowa infrastruktury.
Wyzwanie 4. Zapewnienie odpowiedniej liczby specjalistów
Rosnąca liczba inwestycji powoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania na wykwalifikowanych pracowników. Branża potrzebuje projektantów, elektromonterów, kierowników budów, specjalistów w dziedzinie automatyki oraz ekspertów odpowiedzialnych za uruchamianie nowych instalacji. Jednocześnie o tych samych specjalistów konkurują operatorzy systemów, firmy wykonawcze i inwestorzy realizujący kolejne projekty. W efekcie dostępność kompetentnych kadr staje się jednym z czynników mogących wpływać na tempo realizacji inwestycji.
Transformacja energetyczna nie odbywa się wyłącznie w Polsce. Podobne procesy zachodzą praktycznie w całej Europie, a w najbliższych latach pojawią się również kolejne duże przedsięwzięcia.. Zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie elektroenergetyki będzie rosło, a branża jeszcze przez wiele lat pozostanie jednym z najbardziej perspektywicznych obszarów rozwoju zawodowego – zauważa prezes zarządu SPIE Energy Poland.
Wyzwanie 5. Dostosowanie systemu do nowych warunków pracy
Zmienia się nie tylko sposób produkcji energii, ale również charakter jej wykorzystania. Coraz wyższe temperatury powodują wzrost zapotrzebowania na energię w okresie letnim, głównie ze względu na rozwój systemów klimatyzacji i chłodzenia. Jednocześnie wysokie temperatury wpływają na warunki pracy sieci przesyłowej, zwiększając straty energii oraz ograniczając możliwości przesyłowe. Dlatego operatorzy muszą zarządzać systemem w zupełnie innych warunkach niż jeszcze kilkanaście lat temu, a Polska coraz bardziej upodabnia się pod tym względem do krajów południowej Europy, gdzie letnie szczyty zapotrzebowania stanowią istotne wyzwanie dla systemów elektroenergetycznych.
