Jeszcze we wrześniu rozpoczną się prace na terenie Perun, jednej z bardziej charakterystycznych inwestycji warszawskiej Pragi-Południe. Stojący za nią deweloper Alides Polska zakłada nie tylko powstanie na terenie funkcjonującej tu kiedyś fabryki zabudowy mieszkaniowej, ale przede wszystkim zachowanie i przywrócenie do życia historycznej części dawnego kompleksu przemysłowego. Cztery istniejące hale zostaną poddane gruntownej renowacji i zyskają nowe funkcje usługowe.
Teren dawnej Fabryki Perun jest miejscem, w którym historia przemysłowej Warszawy pozostała czytelna do dziś. Początki Peruna sięgają pierwszych dekad XX wieku, kiedy spawalnictwo zaczynało odgrywać coraz większą rolę w rozwoju europejskiego przemysłu. W 1913 roku w Warszawie uruchomiono produkcję tlenu w firmie „Perun”. Trzy lata później, z inicjatywy inżyniera Alfreda Sznerra, doszło do połączenia przedstawicielstwa L’Air Liquide ze Spółką Akcyjną „Perun”. Powstałe Towarzystwo Akcyjne „Perun” rozpoczęło na ul. Grochowskiej produkcję sprzętu i materiałów spawalniczych.
Po I wojnie światowej przedsiębiorstwo weszło w okres dynamicznego rozwoju. W 1919 roku jego dyrektorem został Alfred Sznerr, który kierował firmą aż do 1944 roku. Zakłady Peruna produkowały m.in. tlen, urządzenia do cięcia oraz materiały wykorzystywane w spawaniu gazowym i elektrycznym. Perun był nie tylko jednym z pionierów polskiego spawalnictwa. W okresie międzywojennym rozwijał zastosowanie tlenu w medycynie lecznictwie i ratownictwie, produkując aparaturę do tlenoterapii oraz lampy dla straży pożarnych i ratowniczych służb kolejowych. Fabryka Perun zapisała się również w historii polskiej architektury. Na przełomie lat 20. i 30. firma wykonała spawaną konstrukcję warszawskiego gmachu PKO. Ważący 700 ton szkielet był wówczas największą tego typu konstrukcją budowlaną w Europie. Tak szeroka działalność pokazuje, jak ważnym ośrodkiem polskiej myśli technicznej była ta warszawska fabryka.
Industrialne dziedzictwo w nowej roli
Zachowane do dziś zabudowania dawnego Peruna staną się materialnym śladem przemysłowej historii. Alides Polska zdecydował się je włączyć we współczesną strukturę. Projekt, przygotowany przez renomowaną pracownię WWAA, połączy zachowaną zabudowę poprzemysłową ze współczesną architekturą mieszkaniową oraz nowymi przestrzeniami dostępnymi dla mieszkańców dzielnicy. W nowych budynkach mają docelowo powstać 242 mieszkania oraz lokale usługowe na potrzeby mieszkańców osiedla i okolicy.
Z początkiem września 2026 r. inwestycja wchodzi w etap realizacji. Jednym z najbardziej wymagających elementów prac będzie modernizacja czterech dawnych hal przemysłowych, które zostaną zachowane i zaadaptowane do nowych funkcji. Docelowo znajdą się w nich lokale usługowe, dzięki czemu historyczna część kompleksu pozostanie elementem życia dzielnicy.
Drugie życie przemysłowych hal
Prace przy historycznej zabudowie będą prowadzone z poszanowaniem jej industrialnego charakteru. W ramach szerokiego zakresu działań renowacyjnych planowane jest m.in. zdejmowanie istniejących dachów, przewiezienie ich elementów do konserwacji, przywrócenie wtórnie zamurowanych okien oraz kompleksowe odrestaurowanie hal dla nowych funkcji.
Proces będzie wymagał pogodzenia dwóch pozornie przeciwstawnych założeń: zachowania autentyczności miejsca i jednoczesnego przygotowania dawnych obiektów do zupełnie nowego sposobu użytkowania. Chcemy, by elementy stanowiące o charakterze dawnej fabryki pozostały ważną częścią architektury całego założenia – mówi architekt Marcin Mostafa z WWAA.
Perun to dla nas projekt z charakterem – nie zaczynamy od zera – wchodzimy na teren z gotową, ponad stuletnią historią. Rozpoczęcie prac budowlanych oznacza wejście w najbardziej fascynujący etap tego procesu i moment, w którym możemy zacząć przywracać historycznym halom dawną świetność. Zachowane obiekty nie staną się zamkniętym reliktem przeszłości ani dekoracyjnym elementem osiedla. Zależy nam, by po zakończeniu inwestycji historia Peruna była wciąż obecna i naturalnie splatała się ze współczesnym życiem tego miejsca – dodaje Luiza Grunwald, CO – Director Alides Polska.
Nie tylko mieszkania. Nowy fragment miasta
Projekt architektoniczny inwestycji opracowała warszawska pracownia WWAA, założona przez Natalię Paszkowską i Marcina Mostafę. Zamiast konkurować z industrialnym dziedzictwem Peruna, nowa architektura ma stanowić dla niego współczesne tło. Rozczłonkowane bryły, elewacje oraz wykorzystanie betonu, siatek i tynków będą nawiązywać do przemysłowego charakteru miejsca. Osie widokowe zaprojektowano z kolei tak, by ceglane hale pozostały dobrze widoczne i nadal odgrywały pierwszoplanową rolę. Założenie ma przy tym pozostać otwarte na miasto. Teren osiedla będzie ogólnodostępny, a pomiędzy funkcjami mieszkaniowymi i usługowymi pojawią się tereny zielone oraz ścieżka edukacyjna opowiadająca historię dawnej fabryki.
Rozpoczęcie budowy nie oznacza końca historii Fabryki Perun. Przeciwnie, ponad sto lat od uruchomienia w Warszawie produkcji, miejsce wchodzi w kolejny etap swojej historii. Dawny kompleks przemysłowy stanie się adresem dla 242 nowych mieszkań, usług i ogólnodostępnych przestrzeni, zachowując przy tym to, co od ponad wieku wyróżnia go na mapie Warszawy.
