Nowe regulacje, rosnące znaczenie bezpieczeństwa infrastrukturalnego i rozwijający się rynek budowli ochronnych sprawiają, że sektor schronów staje się jednym z najbardziej perspektywicznych obszarów inżynieryjnych w Polsce. O technologii, przewagach modułowych rozwiązań i strategii dywersyfikacji Zeneris Projekty opowiada prezes spółki – Mariusz Kostrzewa.
Co skłoniło Zeneris Projekty do wejścia na rynek tymczasowych schronów dla ludności?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Na podjęcie tej decyzji miało wpływ kilka istotnych czynników – rosnące znaczenie bezpieczeństwa publicznego, zmieniająca się sytuacja geopolityczna i coraz większe zainteresowanie zabezpieczeniami cywilnymi oraz ochroną ludności. Zeneris Projekty ma wieloletnie doświadczenie w obszarach hydrotechniki, infrastruktury oraz konstrukcji stalowych i żelbetowych.
Poszerzenie oferty o schrony jest więc naturalnym rozwinięciem kompetencji naszego
zespołu, ponieważ schron to konstrukcja inżynieryjna, wymagająca projektowania, badań gruntu, instalacji, izolacji, itd. Wejście w sektor obiektów tymczasowego schronienia dla ludności jest częscią długofalowej strategii dywersyfikacji naszej działalności. Dostrzegliśmy nowy, dopiero powstający segment rynku samorządowego z istotnym potencjałem wzrostu, z którego najciekawszym obszarem są dla nas mobilne/modułowe schrony w Polsce. Postanowiliśmy poszerzyć nasz zakres usług, synergicznie wykorzystując dotychczasowe zasoby, aby długofalowo zwiększać wartość spółki.
Wspomniał Pan o kompetencjach zespołu Zeneris Projekty. Które z nich najbardziej wyróżniają Was na tle innych firm wchodzących lub już działających w sektorze budowli ochronnych?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Zeneris Projekty ma wieloletnie doświadczenie w
projektowaniu oraz realizacji złożonych inwestycji hydrotechnicznych, wodnych i hydroenergetycznych. Samodzielnie prowadzimy prace na każdym etapie projektu – od audytu i koncepcji, przez projekt z pozwoleniami na budowę, i wykonawstwo (w zakresie mobilnych zabezpieczeń przeciwpowodziowych). Potrafimy wykonywać prace wymagające uważnej oceny warunków gruntowo-wodnych. A jest to bardzo istotne w kontekście budowania schronów, zwłaszcza podziemnych, ponieważ hydrotechnika często obejmuje tereny cechujące się zmiennymi warunkami.
Mamy doświadczenie w realizowaniu indywidualnych projektów, co przydaje się podczas budowy schronów, która wymaga uwzględnienia specyfiki działki, warunków gruntu, poziomu wód oraz potencjalnych zagrożeń. Jednocześnie realizujemy modułowe konstrukcje, które wyróżniają się szybkim montażem oraz przygotowaniem do użytkowania. Ponadto od wielu lat wykonujemy projekty infrastrukturalne dla samorządów, co z pewnością będzie cennym atutem podczas budowy schronów dla gmin.
Reasumując: nasz zespół łączy kompetencje inżynieryjne, hydro-infrastrukturalne oraz doświadczenie w obsłudze formalno-administracyjnej, co daje mu przewagę przy projektach wymagających solidnej struktury, niezawodnych instalacji i uwzględnienia warunków lokalnych (tj. grunt, wody czy otoczenie).
Jak wygląda proces powstawania modułowego schronu – od projektu po instalację?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Pierwszy etap obejmuje analizę potrzeb i zagrożeń, w ramach której określamy m.in. ile osób ma pomieścić schron, przez jak długi czas ludzie mają przebywać w obiekcie i jakie scenariusze ochrony zakładamy – mogą to być np. skażenia, powodzie lub ochrona przed zagrożeniem ostrzałem i atakiem dronowym. Następnie przeprowadzamy badanie geotechniczne – sprawdzamy nośność gruntu, poziomu wód gruntowych i warunków hydrogeologicznych. To kluczowy etap, zwłaszcza tam, gdzie grunt jest trudny albo występuje wysoki poziom wód, ponieważ od niego zależy, czy konstrukcja będzie stabilna, hermetyczna i bezpieczna.
Może też w wyniku tych badań okazać się, że w wybranej lokalizacji budowa schronu jest
nieracjonalna z powodów ekonomicznych. Kolejnym krokiem jest przygotowanie projektu
technicznego, a więc odpowiednie zaprojektowanie konstrukcji, instalacji, dobór betonu, stali i zbrojenia, wybór drzwi hermetycznych, a także systemów awaryjnych, filtracji i wentylacji. Następnie dopełniamy formalności – w zalezności od wielkości schronu sprowadzają się one do zgłoszenia lub pozwolenia na budowę. Czuwamy też na prawidłowym obiegiem dokumentacji konstrukcyjnej, instalacyjnej, ewakuacyjnej i dotyczącej spełnienia norm.
Po zakończeniu tego etapu przechodzimy do wykonania robót ziemnych, fundamentów, konstrukcji żelbetowej i izolacji, montażu instalacji oraz hermetyzacji. Ta faza wymaga ogromnej precyzji, ponieważ źle wykonana izolacja lub wentylacja mogą wpłynąć na bezpieczeństwo ludzi przebywających w schronie. Gdy budowla jest już gotowa, przechodzi jeszcze szereg kontroli, odbiorów i testów. Sprawdzana jest jej szczelność, działanie filtracji i wentylacji oraz systemów awaryjnych i ewakuacji.
Podczas budowy modułowego schronu mierzymy się zwykle z trzema wyzwaniami. Pierwszy z nich pojawia się na etapie badań geotechnicznych, drugi obejmuje wykonanie projektu technicznego i odpowiedni dobór filtracji, hermetyzacji oraz odporności konstrukcji. A trzeci jest związany z samym wykonawstwem – precyzyjność prac budowlanych i instalacyjnych jest niezwykle istotna, ponieważ ewentualne błędy mogą postawić pod znakiem zapytania funkcję ochronną schronu.
Z jakich modułów może składać się schron?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Standardowy schron składa się z trzech modułów
podstawowych – inżynieryjnego, pobytowego i łazienkowego. Zawiera też wyjście awaryjne, z którego można skorzystać w przypadku zagruzowania wejścia głównego. Konstrukcja schronu jest jednak elastyczna – można ją dodatkowo rozbudowywać, dostosowując do potrzeb inwestora, czyli liczby osób, długości zakładanego schronienia czy dodatkowych funkcji. Schron może być też wyposażony w pomieszczenia magazynowe, medyczne, ewakuacyjne, zapasy wody i żywności lub inne.
Czy modułowe formy schronienia mają jakieś przewagi nad klasycznymi schronami budowanymi tradycyjnymi metodami?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Tak, mają one wiele przewag. Konstrukcja modułowa pozwala na rozbudowę, modyfikację i dostosowanie budowli do liczby osób oraz specyfiki działki. Umożliwia też łatwiejsze zaadaptowanie schronów do uwarunkowań wodnych oraz wynikających z analizy gruntu. Montaż i instalacja modułów są też szybsze w porównaniu z budową tradycyjnego schronu. Przy odpowiednim zaprojektowaniu schron modułowy może być także tańszy w wykonaniu niż tradycyjny, żelbetowy bunkier budowany w docelowym miejscu. Warto również dodać, że wyposażamy wszystkie schrony modułowe w niezbędne instalacje – filtrację, wentylację, systemy awaryjne oraz sanitariaty, które zwiększają komfort użytkowania i – przede wszystkim – w sytuacji zagrożenia dają realną możliwość przetrwania wielu dni w izolacji.
Obecna sytuacja geopolityczna w Europie i na świecie mocno podbija temat bezpieczeństwa publicznego. Czy obserwujecie zainteresowanie samorządów i przedsiębiorstw ofertą schronów?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Usługi w zakresie projektowania zaczęliśmy oferować w tym roku — realizowane są pierwsze projekty, ale nie ma jeszcze masowego popytu ze strony samorządów lub dużych instytucji. Wynika to z faktu, że dopiero w trakcie bieżącego roku zaczęły się ukazywać akty prawne regulujące zasady funkcjonowania Obrony Cywilnej Ludności, a kluczowy dokument określający wymagania techniczne schronów został opublikowany w listopadzie.
Przewidujemy, że znaczący wzrost zainteresowania ofertą schronów nastąpi w 2026 r., w związku z publikacją rozporządzenia ze szczegółowymi wytycznymi dot. budowli ochronnych oraz planowanymi wydatkami Państwa na ten cel.
Jak radzicie sobie z trudnymi warunkami gruntowymi, zwłaszcza tam, gdzie występuje wysoki poziom wód?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Zawsze przeprowadzamy badania geotechniczne, które obejmują ocenę nośności gruntu i poziomu wód gruntowych. Dzięki temu projekt może być dostosowany do specyfiki działki. To oznacza, że jeśli grunt jest trudny albo występuje wysoki poziom wód, projektanci mogą zaproponować odpowiednie rozwiązania konstrukcyjne (hydroizolacje, specjalne fundamenty, materiały, odwodnienia), aby zapewnić stabilność i hermetyczność. Można też wybudować schron modułowy tylko częściowo zagłębiony w gruncie i dodatkowo zabezpieczyć go przed skutkami uderzeń kinetycznych.
Jak długo trwa instalacja typowego modułowego schronu od momentu złożenia zamówienia do założenia u klienta?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Instalacja typowego schronu modułowego zajmuje zwykle maksymalnie 7 dni (przy standardowych warunkach gruntowych i odpowiednich warunkach pogodowych). Rynek infrastruktury krytycznej/budowli ochronych rozwija się bardzo dynamicznie.
Gdzie Zeneris Projekty widzi siebie za 5 lat?
Mariusz Kostrzewa, Zeneris Projekty: Chcielibyśmy zająć mocną pozycję w tym obszarze,
wykorzystując nasze kompetencje w zakresie mobilnych zabezpieczeń przeciwpowodziowych, schronów i zarządzania energią w sytuacjach kryzysowych (magazyny energii). Zakładam, że kontynuowanie obranego przez nas kierunku dywersyfikacji działalności w obszarach fotowoltaiki, hydroegenergetyki, infrastruktury wodnej i segmencie budowy schronów sprawi, że Zeneris Projekty stanie sie kompleksowym dostawcą energetycznych oraz obronnych rozwiązań inżynieryjnych dla
samorządów.
Potencjalna specjalizacja i rozwój technologii modularyzacji adaptowanych schronów oraz budowli odpornych na klęski żywiołowe, powodzie, skażenia oraz konflikty zbrojne może sprawić, że nasza spółka stanie się istotnym graczem w segmencie bezpieczeństwa infrastrukturalnego w Polsce. W mojej ocenie — jeśli firma wykorzysta swoje kompetencje i odpowiednio zareaguje na popyt oraz regulacje, to za 5 lat może być jednym z wiodących polskich integratorów inżynieryjnych rozwiązań ochronnych i infrastrukturalnych.
