Misja IGNIS z udziałem Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego wyniosła Polskę na orbitę światowego sektora kosmicznego – dosłownie i w przenośni. Dzięki eksperymentom opracowanym przez krajowe firmy i ośrodki badawcze, nasze kompetencje technologiczne i naukowe zyskały globalną widoczność. Dziś przed Polską stoi kluczowe wyzwanie: przekuć ten symboliczny sukces w trwały impuls gospodarczy, technologiczny i strategiczny, budując własne zdolności w tym obszarze, zwłaszcza w dziedzinie obserwacji Ziemi.
Choć misja ma bez wątpienia ogromną wartość naukową, stanowi również jedyny w swoim rodzaju impuls do rozwoju polskiego sektora kosmicznego. Zwróciła ona m.in. uwagę na dynamicznie rozwijające się polskie firmy, które wypracowały już odpowiednie kompetencje i mają duże doświadczenie w projektach kosmicznych. Już dziś rodzime przedsiębiorstwa biorą udział w co drugim projekcie Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). Przykładem takiego przedsięwzięcia jest Copernicus Data Space Ecosystem (CDSE) – największy na świecie ekosystem danych satelitarnych z obserwacji Ziemi, w ramach którego polskie CloudFerro zarządza już ponad 100 petabajtami danych. Firma odpowiada także za budowę i obsługę DestinE Data Lake – rozproszonego geograficzne środowiska chmurowego przechowującego dziesiątki petabajtów danych, kluczowego dla unijnej inicjatywy Destination Earth, która ma na celu stworzenie cyfrowych replik Ziemi do modelowania zmian klimatu.
Na przykładzie misji IGNIS widać, że kluczowe znaczenie dla powodzenia wszelkiego rodzaju misji ma odpowiedni poziom finansowania. Największe nakłady inwestycyjne powinny być skierowane tam, gdzie zbudowaliśmy już odpowiednie kompetencje. Według raportu Polityki Insight „Z góry lepiej widać”, jedną z najsilniejszych stron polskiego sektora kosmicznego jest dziś segment obserwacji Ziemi. Polska osiąga najwyższy zwrot geograficzny w tej dziedzinie w ramach programów ESA, co oznacza, że efektywnie wykorzystuje składki członkowskie na rzecz kontraktów realizowanych przez krajowe firmy i instytucje.
Jeśli misja IGNIS ma zapoczątkować nowy etap dla polskiego sektora kosmicznego, musi pociągnąć za sobą konsekwentne inwestycje w polskie rozwiązania, w szczególności w rozwój infrastruktury naziemnej – czyli tego wszystkiego, co dzieje się z danymi już po ich pozyskaniu z orbity. To w tym obszarze jako Polska mamy bardzo silną pozycję w Europie – mówi dr Maciej Krzyżanowski, prezes CloudFerro, największej polskiej firmy w sektorze kosmicznym.
Chmura fundamentem rozwoju sektora kosmicznego
Technologie chmurowe odgrywają kluczową rolę w sektorze kosmicznym, ponieważ umożliwiają efektywne zarządzanie ogromnymi ilościami danych generowanych przez satelity i inne systemy orbitalne. Mają one znaczenie nie tylko dla środowiska i klimatu, ale także dla rolnictwa, zarządzania kryzysowego, urbanistyki, bezpieczeństwa czy energetyki. Warunkiem ich użyteczności jest jednak dostęp do odpowiedniej infrastruktury IT do przetwarzania tych danych, czyli elastycznych zasobów chmury obliczeniowej i nowoczesnych narzędzi. Tradycyjna infrastruktura lokalna nie jest w stanie sprostać wymaganiom związanym z przechowywaniem, przetwarzaniem i analizą tych zasobów. Wyzwaniem będzie też rosnąca ilość danych generowanych przez wynoszone na orbitę satelity, których obecnie jest już ponad 12 000. Według analizy McKinsey do 2030 roku może być ich nawet 27 000. Dlatego właśnie sektor kosmiczny coraz częściej sięga po rozwiązania chmurowe, które zapewniają skalowalność, elastyczność i dostępność niezbędną do pełnego wykorzystania potencjału danych kosmicznych. W grze są firmy takie jak CloudFerro, które zapewniają natychmiastowy dostęp do ogromnej ilości danych i potężne środowisko chmury obliczeniowej do ich przetwarzania. Dzięki temu dane można przekształcić w wartościowe informacje, wspierające podejmowanie decyzji, głębsze zrozumienie danego zagadnienia czy opracowanie innowacji.
Polskie firmy projektują i produkują systemy satelitarne, sensory, komponenty elektroniki kosmicznej i – co szczególnie istotne – rozwijają cyfrową infrastrukturę do zarządzania ogromnymi zbiorami danych z obserwacji Ziemi. Krajowe projekty, w których uczestniczy CloudFerro, takie jak NSIS-Cloud, czyli chmura obliczeniowa dla Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej, czy CAMILA – narodowa konstelacja satelitów obserwacyjnych, potwierdzają, że polska droga do kosmosu wiedzie przez chmurę. To kierunek rozwoju gospodarki opartej na danych i cyfrowej suwerenności. Sukcesy misji kosmicznych będą miały trwały wpływ na rozwój naszego kraju tylko wtedy, gdy pójdą za nimi inwestycje w infrastrukturę i kompetencje tu, na Ziemi – wyjaśnia dr Maciej Krzyżanowski.
Czas decyzji: inwestycje w obserwację Ziemi
Pod koniec 2025 roku Polska stanie przed kluczową decyzją dotyczącą poziomu i struktury składki na opcjonalne programy ESA. Tymczasem, jak informuje raport Polityki Insight, mimo spektakularnych projektów, takich jak MikroGlob czy CAMILA, obserwacja Ziemi traci na znaczeniu wśród inwestycyjnych priorytetów rządu. To niepokojący sygnał, bo właśnie tu Polska wypracowała znaczną przewagę.
Warto mieć świadomość, że aż 80–90% środków, które Polska wnosi do ESA, wraca w formie kontraktów dla krajowych firm i ośrodków badawczych. W obszarze obserwacji Ziemi ten współczynnik jest najwyższy i wynosi ponad 100%, co oznacza że pozyskujemy więcej kontraktów niż wynosi nasz wkład finansowy. To realny impuls dla gospodarki, zwłaszcza, że już teraz mamy silne kompetencje w zakresie przetwarzania danych, budowy satelitów, sensorów i infrastruktury naziemnej – dodaje dr Maciej Krzyżanowski.
Przyszłość sektora kosmicznego zaczyna się na Ziemi
Polska ma coraz mocniejszą pozycję w obszarze cyfrowych usług w branży kosmicznej i ma szansę stać się liderem w tej dziedzinie. Warunkiem jest konsekwentne wsparcie dla rodzimego sektora, rozwój infrastruktury chmurowej i pełne wykorzystanie potencjału, jaki daje nam dostęp do danych satelitarnych.
Jedną z odpowiedzi na to wyzwanie jest powstanie Związku Polskich Przedsiębiorców Przemysłu Kosmicznego – inicjatywy, której celem jest budowa silnego, dojrzałego i bardziej odpornego ekosystemu w polskim sektorze kosmicznym. Związek skupia firmy aktywnie działające w sektorze kosmicznym – od hardware’u po infrastrukturę danych, od orbity po chmurę – i powstał w odpowiedzi na potrzebę silnej reprezentacji, koordynacji i wywierania realnego wpływu na kształtowanie warunków, w jakich funkcjonuje polski przemysł kosmiczny. CloudFerro jest jednym z członków założycieli.
Cele Związku obejmują reprezentowanie interesów polskich firm kosmicznych na arenie krajowej i międzynarodowej, wspieranie współpracy i tworzenia konsorcjów oraz budowanie pozycji Polski w europejskim i globalnym ekosystemie kosmicznym.
Dzięki takim inicjatywom, Polska ma szansę nie tylko utrzymać dynamikę rozwoju w sektorze kosmicznym, ale i stać się cyfrowym hubem dla całej Europy – z nowoczesną infrastrukturą danych, własnymi zasobami i realnym wpływem na kształtowanie technologicznej przyszłości kontynentu.
